De Duitsers gingen op Bildungsreise, de Britten op Grand Tour en de Italianen een blokje om. Toerisme was in voorbije eeuwen voorbehouden aan de betere klassen. Voordat het vermoeiende leven van jachtpartijen en salonbezoek een aanvang nam, toerde de adellijke adolescent ettelijke maanden door het avondland op zoek naar culturele (en seksuele) verlichting. De hoogdravende epistels waarin het thuisfront werd bericht over de opgesnoven cultuur vormen een dankbare bron voor historici.

Tegenwoordig is de reis op zoek naar jezelf bereikbaar voor iedereen. De een pakt zijn rugzak in na eindexamen of afstuderen, de ander grijpt pas naar de Lonely Planet na enkele jaren op kantoor, maar allemaal willen ze ver weg, het liefst naar Azië, Australië of Zuid-Amerika. En waar ze gaan, daar schieten de internetcafés als paddestoelen uit de grond. Ook het hedendaagse thuisfront moet worden bediend, en daarbij maakt de moderne Grand Tourist dankbaar gebruik van middelen waarvan zijn historische voorganger niet kon dromen.

Wie zich er makkelijk van afmaakt, kiest de e-mail met meerdere adressanten. Leuker is het een digitaal reisdagboek aan te leggen. Digibeten kunnen terecht bij www.waarbenjij.nu, techneuten nemen een voorbeeld aan www.onzewereldreis.com. De echte die-hards doen mee aan de Wereldkampioenschappen Reizen 2004. Deelnemers hebben drie maanden de tijd om Bangka Island in Indonesië te bereiken. Doel van de wedstrijd is ‘op een verantwoorde wijze met andere culturen in aanraking te komen’. Aanmeldingen voor deze Bildungsreise van de 21ste eeuw zijn vanaf deze week welkom op www.wkreizen.nl.

Het online jachtseizoen op de Amerikaanse presidentskandidaten is geopend. Politieke satire is van oudsher een populair tijdverdrijf op het web, maar neemt met de verkiezingen in aantocht een hoge vlucht. Afgelopen week moest vooral Howard Dean het ontgelden (zie ook hieronder). Ondanks zijn teleurstellende derde plaats in de voorverkiezingen in Iowa trakteerde de ‘internet-kandidaat’ zijn aanhang op een euforische toespraak met lichte trekken van idiotie. Het audiofragment werd opgepikt door webloggers en was direct een hit. De ‘unplugged’ versie kreeg al snel gezelschap van een serie remixen.

Ook George Bush – toch al een dankbaar onderwerp voor digitale spotprenten – bleef niet buiten schot. Wie aan het eind van de State of the Union niet stomdronken was door politieke drinkspelletjes (Verwijzing naar Saddam Hussein, één borrel. Massavernietigingswapens, twee glazen, et cetera), kon digitaal het presidentiële gezicht verbouwen of zich afreageren op The Bush Conspiracy Generator.

Ook de klassieker www.whitehouse.org blijft een bron van vermaak. De parodie op de website van het Witte Huis gooide hoge ogen bij de Political Dot-Comedy Awards van website About.com, maar legde het in de ogen van de bezoekers toch af tegen The Borowitz Report. Voor wie de humor van Andy Borowitz te tijdrovend, te Amerikaans of te flauw is, bieden de satirische animaties van Mark Fiore een welkom alternatief.

Internetjournalistiek wordt volwassen. Althans, dat zou je kunnen afleiden uit het aantal belangenorganisaties voor webjournalisten. En uit het aantal prijzen voor online verslaggeving. Zo zijn er de EPpy Awards, de Online Journalism Awards en de SNDies. Maar het prijzenseizoen wordt geopend door de Newspaper Association of Amerika. Maandag maakt de NAA bekend wie zich de trotse winnaar mag noemen van een Digital Edge Awards, kortweg Edgy.

Zoals het een volwassen prijzenfestijn betaamt zijn er Edgy’s in verschillende categorieën. Het aanbod in de rubriek Meest Innovatieve Participatie van Bezoekers stelt teleur. Sommige nominaties blijven zelfs leeg, wegens gebrek aan kwalitief voldoende aanbod.

Maar was dat nu juist niet waar het op internet om draait, participatie? Was interactie met de lezer niet een van de beloften van het web? Het antwoord komt van The Intelligencer, de grootste krant van Wheeling, West Virginia. De communicatie van dit ‘sufferdje’ met zijn lezers is geniaal in zijn eenvoud. Persberichten of ingezonden brieven kunnen worden verstuurd via de website. Slim, maar niet uniek. Maar door het idee verder uit te werken, doet The Intelligencer zijn naam eer aan. Foto in de aanbieding? Iets aan te kondigen? Gouden tip voor een artikel? Middels de Virtual Newsroom is de lezer slechts een muisklik verwijderd van het journalistieke hart van de krant. Een idee zo simpel en makkelijk uitvoerbaar, dat je je afvraagt waarom niet iedere krantensite over een dergelijke digitale brievenbus beschikt.

Interessante tijden voor de geeks, de liefhebbers van internet, computers en aanverwante zaken. Neem de Apple-adepten, voor wie de keus voor een computer gelijk staat aan de keus voor een lifestyle. Op 24 januari is het twintig jaar geleden dat Apple de Macintosh-computer lanceerde. De liefhebbers fantaseerden al weken over mogelijke nieuwe hebbedingetjes die op de markt zullen verschijnen om dit jubileum luister bij te zetten.

Afgelopen week werden zij op hun wenken bediend met een nieuwe, nog hippere uitvoering van Apple’s iPod. Toeval dat Microsoft net deze week aankondigt te werken aan een concurrent voor de populaire draagbare mp3-speler?

Ook de Linux-fanaten – die andere groep Microsoft-haters – lopen zich warm. Onder het mom ‘Get the facts’ heeft aartsvijand Bill Gates frontaal de aanval ingezet. Advertenties en een speciale website moeten bewijzen dat Windows bij een vergelijking met Linux als beste uit de bus komt. Aanhangers van het gratis besturingssysteem betwisten de resultaten van de ‘onafhankelijke’ onderzoeken, die door Microsoft zijn betaald.

Tot slot stijgt de spanning onder beurshandelaren. Waarschijnlijk in april gaat zoekmachine Google naar de beurs. Schattingen over de waarde van het wonderkind van het web lopen uiteen van 12 tot 25 miljard dollar. Google-watch-sites houden de ontwikkelingen in de gaten. Geen wonder: de beursgang is in handen van zakenbanken Morgan Stanley en Goldman Sachs, namen die herinneringen oproepen aan Netscape, Yahoo, eBay en andere vlaggenschepen van de dotcomhype.

Lijstjes, overzichten, terugblikken, ze horen nu eenmaal bij de dagen tussen kerst en oud&nieuw, op het web net zo goed als in andere media. En waarom ook niet; platgetreden paden lopen vaak het lekkerst.

Je hoeft je natuurlijk niet te beperken tot 2003. Op 20eeuwennederland blik je met hetzelfde gemak terug op het vaderlands verleden van de afgelopen tweeduizend jaar. De eerste site die zowel thematisch als chronologisch een overzicht biedt van de Nederlandse geschiedenis ging onlangs geruisloos online.

En waarom genoegen nemen met eindeloze herhaling van journaalbeelden die nog vers in het geheugen liggen als ook juweeltjes uit het polygoon-archief voorhanden zijn? Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid zet komende maanden vijftig uur historisch beeldmateriaal op het web. De eerste fragmenten zijn te bekijken via www.beeldengeluid.nl.

Geen terugblik zonder vooruitkijk. Ook daarvoor kun je dichtbij huis blijven of kiezen voor een vergezicht. Bezoekers van www.longbets.org kunnen, met de internetgemeenschap als getuige, weddenschappen afsluiten voor de lange termijn. Het World Wide Web Consortium (W3C) Dave Winer (dank Thijs van der Vossen voor de opmerkzaamheid) lijkt zijn weddenschap te gaan verliezen. Hij voorspelt dat in 2007 weblogs als nieuwsbron belangrijker zullen zijn dan kranten als The New York Times. Uit onderzoek blijkt echter dat tweederde van de ruim vier miljoen weblogs al langer dan twee maanden niet is bijgehouden.

Wat is er nodig om iemand in een bepaalde stemming te brengen? Geluid, dat weet iedereen die wel eens naar de bioscoop gaat. Aard en volume van de muziek bepalen of de tranen over je wangen biggelen danwel de adrealine uit je oren spuit. En wat doe je als je alleen thuis bent en de film wordt te griezelig? Precies, je zet het volume op nul.

Maar hoeveel geluid? En welk precies? Studenten van Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht (HKU) zoeken samen met radiomaker Bert Kommerij van de RVU naar het antwoord. Op de radio, in een viertal hoorspelen dat in januari wordt uitgezonden. Maar vooral ook op internet. Met een vernuftige hoorspelmachine kun je jezelf online in een van de zes basis gevoelsstemmingen brengen: blij, verdrietig, woedend, walgend, bang of verbaasd. Hoe precies moet je zelf uitvinden – de documentantie laat wat te wensen over. Maar met een beetje oefening blijkt het verbazend makkelijk om met een paar muisklikken het verschil te bepalen tussen een glimlach of een grimas.

Wie dat allemaal teveel moeite is, laat zich zonder er zelf iets voor te hoeven doen opfokken of tot tranen roeren op Pleix, een verzamelplaats van digitale webclips. Overigens kunnen uiteenlopende emoties toch heel dicht bij elkaar liggen. De freakshow van Pipingrad bewijst hoe dun de lijn is tussen humor en zwaarmoedigheid.

Koorts, rillingen, keelpijn, spierpijn en een hoofd vol met watten; Nederland ís ziek, wordt ziek of is net ziek geweest. Net als ieder jaar grijpt de griep om zich heen. Anders dan voorgaande jaren wordt de epidemie nauwgezet in kaart gebracht. Letterlijk. Op www.degrotegriepmeting.nl is precies te zien waar zich in Nederland de meeste snotneuzen bevinden.

Dat werk zo. Iedere bezoeker van de website kan zich aanmelden als ‘griepmeter’. Op basis van een korte vragenlijst wordt vastgesteld of iemand gezond is, de griep heeft of slechts last heeft van een verkoudheid (wat iets anders is dan een besmetting met influenza). Op basis van de antwoorden worden interactieve grafieken en kaarten samengesteld. Het aantal griepmeters bedraagt inmiddels meer dan twintigduizend.

Tussen de één en twee miljoen mensen worden jaarlijks in Nederland door griep geveld. Toch is relatief weinig bekend over de verspreiding van de ziekte, die soms erg gevaarlijke vormen kan aannemen. Raken mensen die roken sneller besmet? Zijn kinderen de grote verspreiders? En hoe zit het met huisdieren? Reist de griep liever per openbaar vervoer dan met de auto? De antwoorden worden verwacht van de Grote Griepmeting.

Als voorschot op de uiteindelijke resultaten kunnen bezoekers van de site meedoen aan een wedstrijd. Voorspel wanneer de griepgolf haar hoogtepunt bereikt en win een reis ‘weg van de griep’ naar de zon.

‘Jeder Mensch ist ein Künstler’. Nergens is het adagium van de Duitse tekenaar en beeldhouwer Joseph Beuys meer van toepassing dan op internet. Ambities om dj te worden? Draai online je eigen houseplaat in elkaar. Indruk maken met ‘zelfgeschreven’ gedichten? Laat op Knurpslog automatisch woorden aaneenrijgen tot hoogdravende – want onbegrijpelijke – poëzie. En waarom zou je veel geld uitgeven aan een schilderij dat waarschijnlijk toch vals is als je op het web met minimale inspanning je eigen Picasso bij elkaar kladdert?

Ook cultureel erfgoed is niet veilig voor plagiaat. Neem het Tapijt van Bayeux. Heel leuk natuurlijk, zo’n eeuwenoud geborduurd verslag van de Slag om Hastings in 1066. Maar het is nog leuker om virtueel zelf een ‘Bayeux’ te maken. Met de Historic Tale Construction Kit knutsel je je eigen historische stripverhaal in elkaar.

Over geschiedenis gesproken, sinds afgelopen week is het web een historische site rijker. Via www.geschiedenis.nl zijn honderden historische links en artikelen bereikbaar. Ze zijn bij elkaar gezocht en geschreven door een enthousiast clubje historici. En daar is geen woord plagiaat bij, die doen het handwerk nog gewoon zelf.

(Met dank aan Mijn Kop Thee)

Het web is bij uitstek geschikt om te leren. Dat weet de overheid, die het gebruik van internet in de klas uit volle borst aanmoedigt, en dat weten ook de internetproviders, die vechtend over straat rollen om uit te maken wie de duizenden scholen mag gaan voorzien van breedband-aansluitingen. Maar hoe je dat ‘leren met de muis’ het beste kunt aanpakken, dat weet nog bijna niemand.

Om daar achter te komen kun je het best te rade gaan bij de experts, de mensen die er dagelijks mee moeten werken. Met dat idee worden sinds 1995 wereldwijd ThinkQuest wedstrijden georganiseerd, waarin leerlingen en docenten worden uitgedaagd een educatieve website te maken.

Dat de leerlingen op dat vlak zeker niet onderdoen voor hun docenten, blijkt uit de inzendingen voor de Nederlandse editie van ThinkQuest 2003. Vandaag werden tijdens een grote finale in Rotterdam de winnaars bekend gemaakt van deze ‘webstrijd’, die wordt georganiseerd door Kennisnet, de internetkoepel voor het onderwijs.

Met aanmoedingsprijzen en eervolle vermeldingen meegeteld werd het een waar prijzenfestijn. Special aandacht verdienen Kasteel op slot (speciale vermelding voor het mooiste ontwerp in de competitie voor docenten) en Normen en Waarden (eerste prijs in de themawedstrijd voor leerlingen). In het prijzenpakket zijn ook een aantal workshops opgenomen. Eerder deze maand bleek al, waartoe die kunnen leiden.

Oude wijn in nieuwe zakken is misschien wat negatief geformuleerd, maar oude media beleven op internet een tweede leven. Oude platen bijvoorbeeld. Vorige week ging Fonos online, een website met daarop 15.000 lp’s die tussen 1950 en 1980 in Nederland zijn gemaakt. Al tijden op zoek naar die ene plaat van Johnny Hoes? Stad en land afgereist voor ZZ and the Maskers. Stop met bladeren door de platenbakken en bestel online een kopie op cd van het originele album uit het Nederlands Muziekarchief van Beeld en Geluid. De site is een overdonderend succes. Zo zeer zelfs dat hij binnen een week overbelast was en daardoor tijdelijk onbereikbaar.

Of neem oude kinderseries. Op www.kindertv.org zijn ze te vinden: J.J. de Bom, Okkie Trooy, Q & Q, Stuif es in, Wordt Vervolgd, de Zevensprong en nog zo wat programma’s ‘waar je voor op mocht blijven’.

Maar het mooist zijn de oude foto’s, bij voorkeur als ze zijn gevonden op een vlooienmarkt of op de zolder van een verlaten huis. Op time tales vinden de verdwaalde familieportretten, de kiekjes van vergeten eerste communies en de reportages van allang verbroken huwelijken een nieuw tehuis. Juist in hun volstrekte anonimiteit geven ze een prachtig tijdsbeeld van de afgelopen eeuw.