Category: Volkskrant

Stukjes die ik schreef voor het mediakatern en de weblog van de Volkskrant.

TV Monsters

Internet is het medium van de gebruiker. Mooi natuurlijk, maar wat die gebruiker heeft te melden, is in de meeste gevallen hoogst oninteressant. Wie het oorverdovende gekrakeel op fora en in nieuwsgroepen trotseert, struikelt al snel over de stokpaardjes en wordt bevestigd in de juistheid van Godwin’s Law: Naarmate een online discussie langer duurt, nadert de kans op een vergelijking met de nazi’s of met Hitler een waarschijnlijkheid van één.

Websites die het moeten hebben van bijdragen van gebruikers zijn alleen succesvol als ze zijn opgezet rond een specifiek thema. Geen flamewars op Het Geheugen van Oost, waar inwoners van Amsterdam-Oost verhalen vertellen over hun buurt. Geen trollen die de sfeer verzieken op Ouders Online, waar lotgenoten de duizend-en-een zorgen om hun kroost delen. En godzijdank ontbreken tussen de gastronomische recensies op Iens de tirades over moslim-extremisme, het conflict in het Midden-Oosten of het gelijk van Pim Fortuyn.

Als mensen graag in de huid kruipen van de culinair journalist, spelen ze vast ook graag voor tv-recensent. Zie daar het idee achter TV Monster, waar alle programma’s op de Nederlandse televisie van commentaar zijn te voorzien, van het Journaal tot Bob de Bouwer. Niet bepaald één specifiek thema dus. De site lijkt dan ook gedoemd te mislukken. Als er al zinnige reacties komen, maakt het enorme aanbod aan onderwerpen het vrijwel onmogelijk er kennis van te nemen. En gezien de bezoekersaantalen zal het nog wel even duren voordat TV Monster Kijkonderzoek.nl naar de kroon steekt.

Flash

Kunstenaars die zich bewegen op het web doen dat bij voorkeur middels Flash. Dit razend populaire animatieprogramma is als geen ander in staat statische websites tot leven te brengen. Neem 99rooms, een ‘interactieve vernissage’ van vier web-kunstenaars uit Berlijn. Een zwerftocht langs de rafelrand van de stad wordt door subtiele animatie en geluidseffecten tot een vervreemdende ervaring. Of stap in de surrealistische wereld van de Tsjechische ontwerper Jakub Dvorsky, waar boomstronken ruimteschepen zijn en je net zo lang op beestje en bloemetjes blijft klikken tot je rsi hebt.

Ook satire gedijt goed in Flash. Je kunt er remakes van beroemde speelfilms als The Passion of the Christ mee maken. Nog leuker: Titanic en The Exorcist in dertig seconden, nagespeeld door konijntjes. Acteurs met toekomstvisie, zoals Adam Sandler, anticiperen op deze trend door alvast zelf een alter-ego te creëren in Flash. En dan hebben we het nog niet eens over de vele spelletjes in de categorieën melig, meliger, meligst.

Flash was ook het voorkeursgereedschap van veel deelnemers aan de Volkskrant Webstrijd. De opdracht: maak met typische internettechniek een actuele, humoristische ‘gimmick’ voor de website van de Volkskrant. De winnaar: striptekenaar en illustrator Geza Dirks. Uit de meer dan tachtig inzendingen kozen bezoekers van de site zijn geanimeerde spotprenten als leukste. In de toekomst zal meer van zijn werk te zien zijn op www.volkskrant.nl.

Huizen kijken

Toen God internet schiep, had hij Funda in zijn hoofd. De site met het verzamelde woningaanbod van alle NVM-makelaars verenigt bij uitstek de kwaliteiten van het medium. Een enorme database met huizen kan op een veelvoud aan manieren worden doorzocht. Huis gevonden? Kijk wat voor mensen er in de buurt wonen, wat voor krant ze lezen en wat voor auto er voor de deur staat. Indien gewenst geeft de site meteen antwoord op de vraag: kan ik de hypotheek wel betalen?

Cut out the middleman luidde het adagium van de nieuwe economie, en dat is precies wat Funda doet. Hoezo zoekopdracht? Wie zelf op het web een huis zoekt en alleen voor de aankoop een makelaar inschakelt, kan procentpunten korting bedingen op de courtage. Dat scheelt al snel duizenden euro’s. Niet voor niets werd Funda uitgeroepen tot de meest gebruiksvriendelijke wesite van 2004.

Sinds kort heeft funda.nl een broertje: funda.tv. Behalve beelden van te koop staande huizen kunnen bezoekers filmpjes bekijken met onderwerpen als ‘Hoe is het om op nummer 1 te wonen?’ en ‘Hoe duf is Almere eigenlijk?’

Of het experiment met web-tv zal slagen, is maar zeer de vraag. Er zijn woonprogramma’s genoeg. Bovendien mist televisie nu juist al die kenmerken die de website tot een succes maken. Misschien kan Funda beter geld en energie steken in het van het lijf houden van concurrenten. Neem Jaap.nl, het particuliere initiatief makelaar Jaap Stelwegen. Jaap graast de websites af van individuele makelaars – niet alleen die van NVM-leden. Heb je via zijn site een huis gevonden, dan hoopt Jaap de taxatie te mogen uitvoeren. Jaap is een slimme middleman.

Kleurplaat

De journalisitiek is de waakhond van de democratie. Mooi uitgangspunt natuurlijk, maar dan moeten journalisten wel onderscheid kunnen maken tussen feit en mening, tussen eigenbelang en het belang van het algemeen. Wie aan die capaciteiten twijfelt, vindt in het web een uitgelezen platform om de gevestigde media kritisch te volgen. Of je nu links bent of rechts, op internet kan iedereen op geheel subjectieve wijze de media de maat nemen.

Professionele mediawatchers denken in cijfers. Tientallen medewerkers doen de hele dag niets anders dan tellen hoe vaak bepaalde onderwerpen voorbijkomen in kranten en tijdschriften en op radio, televisie en internet. NiemanWatchdog pakt het anders aan. Op deze splinternieuwe website, een initiatief van de aan Harvard gelieerde Nieman Foundation for Journalism, adviseren wetenschappers geheel vrijblijvend welke vragen journalisten zouden moeten stellen. Wetenschappers, zo weet iedereen, zijn objectief. Net zo objectief als journalisten.

Kunstenaars Ram Katzir en Yariv Alter Fin koesteren geen illusies. In hun ogen is nieuws altijd gekleurd, al was het maar door de context waarin het wordt gebracht. Iedere week kleden zij een nieuwsfoto uit tot er een lijntekening overblijft. Bezoekers van LinesOnline kunnen vervolgens zélf het nieuws kleuren. Letterlijk.

D-Day

Hij heeft het er duidelijk later bijgeschreven, vlak boven wat verdacht veel lijkt op een afspraak met zijn (schoon)moeder. In de zak agenda van prins Bernhard uit 1944 staat het in kapitalen genoteerd: 6 juni, D-Day.

Volgende week is het zestig jaar geleden dat geallieerde troepen in groten getale sneuvelden op de stranden van Normandië. Ook die invasie had zijn embedded journalists, al zullen ze toen nog niet zo hebben geheten. Digitaal media-museum Newseum verzamelde een aantal van hun ooggetuigeverslagen. De bijbehorende beelden, gemaakt door ‘s werelds beroemdste oorlogsfotograaf Robert Capa, zijn te vinden op MagnumPhotos.com. De online editie van de Encyclopedia Britannica verzorgt het filmmateriaal.

De zestigste verjaardag van operatie Overlord – de officiële codenaam van de invasie – wordt in Frankrijk en Engeland uitgebreid herdacht. In Nederland, waar de vierde en de vijfde mei al aan slijtage onderhevig zijn, blijft de aandacht beperkt. Alleen het Museum Watersnood 1953 biedt voor de gelegenheid een unieke historische sensatie. Slechts eenmalig kan het publiek een type caisson bezichtigen dat zowel is gebruikt tijdens Overlord als voor het dichten van de dijken in 1953, ‘volkomen leeg, slechts gevuld met het zand gebruikt bij het afzinken’. De thuisblijvers ruimen gewoon een avondje in voor de onvermijdelijke herhaling van The Longest Day of Saving Private Ryan.

Speel je rijk

Hoogste tijd voor een Hollywood remake van Das Experiment. Deze Duitse thriller, waarin een wetenschappelijk rollenspel gierend uit de hand loopt, is gebaseerd op het Stanford Prison Experiment. In 1971 speelden Amerikaanse studenten in een nagebouwde gevangenis een aantal dagen voor bewaker of gevangene. Binnen de kortste keren gingen de ‘bewakers’ zich te buiten aan vernederingen en geweld. Foto’s van het experiment lijken als twee druppels water op die uit de Abu Ghraib-gevangenis. Althans, op de echte foto’s uit Bagdad, niet op de vele plaatjes die onder handen zijn genomen met Photoshop.

Het Prison Experiment moet niet worden verward met het Prisoner’s dilemma, dat eveneens zijn oorsprong vindt aan Stanford University. Dit psychologische model, waarin een rationele keuze juist niet leidt tot het gewenste resultaat, is een klassieker in de speltheorie, de tak van wetenschap die probeert door spelsituaties inzicht te krijgen in menselijk handelen. Op www.speltheorie.nl is het dilemma van de gevangenen in verschillende varianten aan den lijve te ondervinden.

Wie spelletjes zegt, zegt computers, wie denkt aan computers, denkt aan internet. Het web biedt uitgelezen mogelijkheden voor speltheoretische experimenten. Dus werft de VPRO proefpersonen voor een groots opgezet experiment op internet. Hoe dat er precies uit gaat zien, blijft voorlopig geheim. Waarom je volgens de omroep toch mee zou willen doen? Omdat er geld valt te verdienen: ‘Speel je rijk’ op omroep.nl/wetenschap.

OSM

Cyberdating is hot. Er zijn virtuele flirtplekken voor christenen, joden en moslims, voor homo’s, hetero’s en luierfetisjisten. Of je nu op twee wielen rijdt, of op achttien, of je in de in de bak zit of op de Bahama’s, of je op zoek bent naar extra groot, of extra klein, of je De Telegraaf leest, of de Volkskrant; er is een datingsite voor kippetjes en haantjes van elk pluimage.

Reden genoeg voor journalist Ricky Knoop om op zoek te gaan naar succesvolle webversierders. Het resultaat van die queeste is zondagavond te zien in Het geluk van Nederland op Net 3. Ter omlijsting van de uitzending heeft de VPRO een experimentele datingsite in de lucht gebracht. Knoops motto is ‘Diepzinnig maar ook lekker!’, de site wordt gepresenteerd als een ‘MSN voor OSM’, waarbij Ons Soort Mensen staat voor cultureel progressief, het slag mensen waarmee de VPRO zich graag afficieert. Sommige reacties van deelnemers doen echter vermoeden dat de site tevens onderdak biedt aan verweesde bezoekers van shocklog in ruste GeenStijl.

Gemiste kans. De VPRO had beter een voorbeeld kunnen nemen aan Breedster, het jongste lid van de uitdijende familie van sociale netwerksites als Friendster en Orkut. Voordat zij op zoek kunnen gaan naar partners, moeten deelnemers aan Breedster eerst evolueren van larve tot tor. Het besloten karakter van de site houdt het VSM (Verkeerd Soort Mensen) buiten de deur. En dat werkt, want er wordt aan de lopende band gecopuleerd.

Sociaal netwerk

De populairste jongen van de klas, de buurman met de straat in zijn zak, de zakenrelatie die commissariaten spaart; ieder sociaal netwerk kent zijn kingpin, de spin in het web. Het zijn de lievelingen van buzz-marketeers; Verover de trendsetters en de kudde zal volgen.

Kennis van sociale netwerken is geld waard. Critici als Karin Spaink, Jeremy Zawodny en Arve Bersvendsen zetten daarom vraagtekens bij Orkut, de door Google geëxploiteerde website waarmee je je sociale netwerk kunt beheren. Je vult een lijstje met vrienden, je grasduint wat rond in de vele nieuwsgroepen of je gaat op zoek naar een date. Leuk, maar niet wereldschokkend nieuw.

Toch is Orkut bijzonder. Het is een sociologisch experiment op ongekende schaal. Handige programmeurs brengen in een oogwenk – al dan niet persoonlijke – sociale netwerken letterlijk in kaart. De databank van de site is een goudmijn voor onderzoekers van het Small world phenomenon. En voor deze jongens natuurlijk.

Niet alleen Orkut maakt gebruik van vriendenlijstjes. Instant Messengers zijn gebaseerd op hetzelfde principe. Kritische geluiden daarover zijn echter schaars op het web. Vreemd, want de messenger heeft inmiddels menige kantoorcomputer veroverd en de commercie zit niet stil.

Tussen de aanbieders van chatsoftware woedt een felle concurrentieslag. Om klanten aan zich te binden, worden de messengers uitgerust met nieuwe toepassingen. Zo werd ICQ afgelopen week opgetuigd met allerhande Xtraz en introduceerde Yahoo een messenger met webradio. De strijd om de sociale netwerken begint daarmee trekjes te vertonen van de browseroorlog in de jaren negentig. Ook de winnaar van toen is nu weer van de partij.

Bloggies

Prijzenslag op internet. Er gaat geen week voorbij, of er wordt wel een website bekroond met de een of andere bokaal; De Usability Award voor gebruiksvriendelijkheid, de Spin Award voor de beste online reclame of de Thuiswinkel Award voor de meest succesvolle webwinkel. Onlangs nog loofde de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) een prijs uit voor de beste webjournalistiek: de Gouden Pixel.

Vandaag is het de beurt aan de weblogs. Naar beproefd Oscar-recept zijn er nominaties in een veelvoud aan categorieën. Winnaars worden gekozen door het publiek, door een vakjury en door weblogmagazine about:blank, dat de Dutch Bloggies organiseert. Om het geheel af te maken, kiest hoofdsponsor BNN de beste nieuwkomer, The Rookie of the Year. Er is dus heel wat blijdschap te vergeven, vanavond in het Museum voor Communicatie.

Terecht, want het legertje die-hard loggers steekt heel wat tijd (en geld) in zijn hobby. Zo vraag je je af hoe Bob den Otter nog tijd overhoudt voor zijn baan als Ambachtelijk Webdevelopper naast het bijhouden van Mijnkopthee (9 keer genomineerd). En aan de elf nominaties voor Merel Roze zou je ook niet aflezen dat ze haar weblog ooit cadeau kreeg.

GeenStijl staat tien keer in de lijst en gooit vooral in de categorie Weblogbullies hoge ogen. Of de heren van dit shocklog hun prijs komen ophalen, is maar zeer de vraag. Op geheel stijlloze wijze gooiden ze afgelopen week de handdoek in de ring.

UPDATE: De winnaars zijn bekend. Uit het juryrapport: “Je hoeft geen fan te zijn om te erkennen dat het spraakmakende GeenStijl de toonaangevende weblog in Nederland is, eh, was. Storend en sensationeel.”

GeenStijl stopt

Fleischbaum, Prof. Hoxha, Rombo en De Chileen; wie het weblogwereldje een beetje volgt, herkent de drijvende krachten achter GeenStijl, de weblog die in korte tijd furore maakte als schocklog. Meerdere malen zwengelde GeenStijl kwesties aan die door de ‘oude media’ werden overgenomen, zoals het relletje over vermeend gegoochel met cijfers door antirook-organisatie Stivoro en afgelopen week nog de roering over de website van gedetineerde Martin K. met daarop gruwelijk materiaal uit diens strafdossier.

Tegenstanders hekelden de methoden van GeenStijl; veelvuldig op de man spelen maar zelf veilig opereren vanuit de anonimiteit. Rombo en de zijnen hebben altijd als verdediging aangevoerd dat anonimiteit noodzakelijk is omdat de makers van GeenStijl meerdere malen zijn bedreigd.

Die bewering lijkt niet loos. Vandaag kondigt GeenStijl aan er met onmiddellijke ingang mee te stoppen. Aanleiding: medewerker De Chileen is thuis opgezocht en mishandeld door drie mannen met bivakmutsen op. Onder verwijzing naar zijn betrokkenheid bij de website zouden zij hem hebben behandeld met een honkbalknuppel. Op een in zwart gehulde voorpagina van GeenStijl is te lezen: ‘We zijn op, we zijn kapot en we hebben er als het zo moet geen zin meer in. Of het nu Oud-Links aanhangers, milieu-extremisten, kaalkopjes of Stivorogekken waren, dat doet er niet toe. Blijkbaar kan je in dit land niet meer voor je mening uitkomen.’

Niet alleen aan GeenStijl verwante sites hebben inmiddels hun steun betuigd, ook verklaarde tegenstrevers minder grote fans. Een enkeling vraagt zich openlijk af of de jongens van GeenStijl niet gewoon op het hoogtepunt wilden stoppen en nog één keer uitpakken met een ‘flinke publiciteitsstunt’.

UPDATE: Die enkeling krijgt gelijk. Volgens een nieuwe verklaring heeft GeenStijl iedereen ‘ook van de pers’ bij de neus genomen met een ‘laatste stijlloze grap … in de vorm van een digitale molestatie van een verzonnen persoon’. De redactie laat weten: ‘Een jaar lang GeenStijl ging ons niet in de koude kleren zitten. We hebben een monster gecreëerd, hoogste tijd om deze op een stijlloze manier de nek om te draaien… ongezien de tiefus!’