Blog Archives

Stukjes geschreven voor het mediakatern en de weblog van de Volkskrant

History hype

Historische dagen liggen in het verschiet. Zaterdag begint de Week van de Geschiedenis, waarin een keur aan instellingen, van het Oeteldonks Gemintemuzejum tot Culinair Historisch Kookmuseum De Vleer, zich overgeeft aan een voorlopig hoogtepunt in de almaar aanwakkerende history hype. Voor wie het nog niet wist: Geschiedenis is hip, retro is sexy. Ligt de speciale editie van Historisch Nieuwsblad al bij het oud papier? Geen nood, het programma is ook te vinden op www.weekvandegeschiedenis.nl.

En dan is er de komende week natuurlijk ook nog geschiedenis in de maak. Op de website van het American Museum of the Moving Image zijn de spotjes te bekijken van alle Amerikaanse presidentsverkiezingen sinds 1952, het jaar waarin de televisie voor het eerst werd ingezet als electoraal wapen.

De filmpjes doen in toon en inhoud niet onder voor de felle spotjes van de campagne van 2004. Bush speelt in op de angst voor terrorisme, Johnson maakte de kiezer in 1964 bang met de bom. Kerry beschuldigt Bush van het uitpersen van de middenklasse, Ford zei hetzelfde van Carter in 1976. De tegenstander om de oren slaan met tegenstrijdige citaten – zoals Bush doet bij Kerry inzake Irak – is ook van alle tijden. al in de dagen van Eisenhower beschuldigden kandidaten elkaar van flip flopping. Is er dan helemaal niet veranderd? Toch wel. Stemmen werven met een seksfilm, daar durfde zelfs Clinton niet van te dromen.

Virtueel verleden

De toekomst van de geschiedschrijving, zo noemt Discovery Channel het huwelijk van moderne techniek met aloude iffy-history (hoe zou de geschiedenis zijn verlopen, als…). Met behulp van origineel beeldmateriaal en geavanceerde computertechniek reconstrueert het kanaal cruciale historische gebeurtenissen en laat die vervolgens anders aflopen dan de geschiedenisboeken verhalen.

In een eerste experiment wordt Adolf Hitler virtueel tot leven gewekt. En weer omgebracht, want de kijker is er getuige van hoe de F�hrer op 20 juli 1944 door zijn officieren van het leven wordt beroofd, een aanslag die in werkelijkheid mislukte.* Het programma wordt zondag uitgezonden onder de noemer Virtual History.

Hitler was zelf ook niet vies van iffy-history, zo blijkt uit een uniek geluidsfragment uit 1942 dat afgelopen week opdook op het web. In de enige bekende opname waarop zijn stem is te horen in een normale conversatie, zegt hij: ‘Als ik Frankrijk in 1939 had veroverd, was de geschiedenis anders verlopen.’

Kunstenaar Christophe Bruno gaat een stap verder. Wat voor kunst zouden historische figuren hebben gemaakt, zo vraagt hij zich af, als ze anno 2004 zouden re�ncarneren als kunstenaar? Hitler zou volgens Bruno wel raad weten met internet en mobiele telefoon. Waarschijnlijk zou hij ze gebruiken om grote mensenmenigten op de been te brengen die simultaan de rechterarm zouden opheffen: de FashMobs.

* UPDATE 25.10.04: Hoe zou de geschiedenis eruit hebben gezien als Hitler in 1944 om het leven was gekomen? Discovery Channel vindt het zeker een interessante vraag. Maar de documentairezender waakt voor virtuele geschiedvervalsing, zo benadrukt een woordvoerder: ‘De techniek die we gebruiken kan leiden tot controverse. Daarom hebben we juist ons uiterste best gedaan de aanslag van Von Stauffenberg zo nauwkeurig mogelijk te reconstrueren. Deze loopt dus niet anders af dan in de geschiedenisboeken; Hitler staat na de explosie gewoon weer op.’ Waarvan akte.

Google Hacks

Het web haalt soms het beste in mensen boven, maar veel vaker het slechtste. Dat laatste ondervond afgelopen week ook voormalig officier van justitie Joost Tonino. Dat hij een computer vol vertrouwelijk informatie aan de straat zette, was naïef en kan hem verweten worden. Dat zijn e-mail vervolgens gekraakt werd, is naar alle waarschijnlijkheid gewoon domme pecht.

Na alle ophef was Tonino een voor de hand liggend slachtoffer voor script kiddies: puberale techneuten die anno 2004 niet meer aan hun brommer sleutelen maar het internet afstruinen op zoek naar lijsten met bestanden die niet voor het grote publiek bestemd zijn. Weblogs als Neukia.nl – waar de mail van Tonino was te lezen – bestaan bij de gratie van dit soort open dirretjes.

Het vissen van geheime informatie uit openstaande directories is kinderlijk eenvoudig. Belangrijkste gereedschap: zoekmachine Google. Zoeken naar bestanden met de naam ‘passwd.bak’ levert al tientallen lijstjes met wachtwoorden op. Sites als johnny.ihackstuff.com (cache) staan vol met dit soort trucs.

Niet alleen kwaadwillenden bedienen zich van Google Hacks. Het manipuleren van de populaire zoekmachine is voor sommigen vooral een leuk tijdverdrijf. Tara Calishain schreef er een boek over en verzamelt op haar weblog handige, grappige en volstrekt onzinnig hacks. Google blijft ook zelf op zoek naar nieuwe toepassingen. Ze worden uitgetest op labs.google.com. Het hele internet afgezocht en nog steeds geen antwoord op je vraag? Roep de hulp in van een professionele zoeker. Waar? Op answers.google.com natuurlijk.

Video-porno

Toch maar niet de hele nacht opgebleven voor het tweede debat tussen Bush en Kerry? Geen probleem, de verbale krachtmeting staat integraal op internet. Of kijk op HowBushDid voor de korte samenvatting van het gehakkel van de Amerikaanse president. Na ‘photoshoppen’, het knippen en plakken in foto’s, is er namelijk een nieuw tijdverdrijf op het web: videoshoppen.

Fragmenten uit het eerste debat tussen de presidentskandidaten veroorzaakten afgelopen week een verhit digitaal debat. Sinds Rathergate is de webgemeenschap er namelijk van overtuigd dat ze een belangrijke opdracht heeft: het onthullen van alle smerige trucs in de presidentscampagnes. Bush-adepten riepen om het hardst dat Kerry vals had gespeeld; analyse van de beelden zou onthullen dat hij tegen de regels in gebruik had gemaakt van een spiekbriefje. Aanhangers van Kerry sloegen keihard terug: Bush heeft geen spiekbriefje nodig, zijn campagneteam souffleert hem via een ontvangertje in zijn oor!

Bewegend beeld op het web wordt gewoner nu steeds meer mensen beschikken over een snelle internetverbinding. Een morbide bijverschijnsel is de opmars van ‘video-porno’. Geen blote gymnastiek voor volwassenen, maar filmpjes waarvan het ‘verboden’ karakter dezelfde mengeling van schaamte en opwinding teweegbrengt. Op sites als TheNausea worden ze verzameld: beelden van 9/11, Abu Graib en Beslan. Bijzonder schokkend zijn de video’s van Amerikaanse aanvallen in Irak, gemaakt vanuit de cockpit. Terroristen voelen de trend haarfijn aan. Zij leveren het populairste subgenre: onthoofdingsfilms.

Druk, druk, druk

Waar blijft de tijd? Eeuwenlang probeert de mensheid die ongrijpbare grootheid onder de duim te krijgen, naar het lijkt met steeds minder succes. Druk, druk, druk zijn we. Is het niet met werk, dan wel met het krampachtig doen van ‘leuke dingen’. Gelukkig wijst een consortium van overheid, wetenschap en commercie ons de weg op tijdwijzer.nl; vergelijk je dagindeling met die van je collega’s, tem je ‘tijdsknelpuntveroorzakers’ en bereken op basis van wat minimale gegevens hoeveel seconden je nog verwijderd bent van de dood.

Wie het ook druk hebben: Alpha Geeks, de supernerds die wonen in hun laptop en leven op het web. Ook zij proberen orde in de chaos te scheppen, maar dan niet met gele plakkers, memo-kaartjes of archiefmappen. Online wisselen ze tips uit over Life Hacks, programmaatjes, technieken en websites die helpen bij het kanaliseren van de stroom informatie die dagelijks afkomt op de homo digitalis.

Verzamelpunt van de Life Hackers is sinds kort 43folders.com, waarop een webdesigner uit San Francisco tot in details uit de doeken doet hoe hij zijn leven organiseert. Zijn systeem van digitale lijstjes, schema’s en mappen – gebaseerd op een help-jezelf-boek van een paar jaar geleden – heeft een gevoelige snaar geraakt in de webgemeenschap. Logisch, want geeks houden nergens zo veel van als van systemen. Daarin schuilt meteen ook het gevaar. Leuk natuurlijk, zo’n systeem dat precies bijhoudt wat er allemaal moet worden gedaan, maar uiteindelijk moet je de dingen ook echt doen.

Broncode

Mysteries, het web leeft ervan. Stadslegendes en complottheoriën zijn onuitroeibaar, ondanks speciale ontmaskersites als Snopes en Broodjeaap.nl. Neem vlucht 77, de Boeing 757 die zich op 11 september 2001 in het Pentagon boorde. Dat was dus helemaal geen passagiersvliegtuig! ‘Bewijsmateriaal’ voor dit oude gerucht dook onlangs op in een nieuw jasje dat nog het meest wegheeft van een videoclip.

Ook de uitvinding van Jan Sloot is gefundenes Fressen voor de webgemeenschap. Het verhaal van de tv-reparateur die een techniek bedacht waarmee computerbestanden miljoenen keren konden worden verkleind, bevat alle ingrediënten voor een complottheorie: bekende personen, miljarden dollars en een mysterieuze dood. Werd Sloot vermoord? Waar is zijn vinding? En welke rol speelde Roel Pieper? De Broncode, de onlangs verschenen reconstructie van de zaak , laat genoeg vragen onbeantwoord voor het betere giswerk.

Online magazine Netkwesties gaat in op misschien wel de interessantste vraag: is een dergelijke techniek überhaupt mogelijk, of was Sloot een ordinaire charlatan? De meeste experts houden het op het laatste, zij het met een slag om de arm. Het is nu eenmaal lastig te voorspellen hoe de techniek er over vijftig jaar zal uitzien. Dat blijkt wel uit een foto uit 1954 die afgelopen week hilariteit wekte op het web. Daarop toont een wetenschapper hoe anno 2004 de computer eruit zou zien. De regelkamer van een kerncentrale is er niets bij.

UPDATE 26.09.04: Niets is wat het lijkt op het web. De foto uit 1954 van de homecomputer anno 2004 is een compilatie van het controlecentrum van een kernonderzeeër uit de jaren zestig (inderdaad!) en een computer terminal uit 1974. Met dank aan Eric Auer voor de tip.

Rathergate

Een breuklijn in de geschiedenis van de media. Zo noemen sommige commentatoren 9 september 2004, de dag dat CBS News werd ‘neergeblogd’. De dag dat Dan Rather, gevierd presentator van 60 Minutes, de volle laag kreeg van de blogosphere, de verzamelde wolk wijsheden op het wereldomspannende conglomeraat van weblogs.

Het was zo’n mooie scoop, vorige week woensdag. Rather presenteerde documenten waaruit zou blijken dat president Bush zijn snor drukte tijdens zijn toch al omstreden diensttijd. Nog mooier: van hogerhand zou druk zijn uitgeoefend om de subordinatie te verdoezelen. Prachtig nieuws, dat met graagte werd overgenomen door gerenommeerde media. Ook in Nederland.

Maar Rather maakte een fout: hij zette de stukken op het web. Binnen 24 uur meldden verscheidene weblogs onafhankelijk van elkaar dat er rare dingen aan de hand waren met de documenten. Zo nemen niet alle letters evenveel ruimte in en wordt in de tekst gebruikgemaakt van superscript. Bovendien was het gebruikte lettertype, Times New Roman, niet bepaald gangbaar in de jaren zeventig. Conclusie: de door Rather getoonde stukken zijn niet getikt op een oude ratelende typemachine, het zijn vervalsingen gemaakt met Microsoft Word.

Dat CBS de kritiek afdeed als geraaskal van mensen in pyjama’s maakte de zaak er niet beter op. Zeker niet toen de webloggers steun kregen van een keur aan experts. De afgelopen dagen beheerst Rathergate het web. Uiteindelijk ging CBS vandaag door de knieën en beloofde een onderzoek. De blogosphere kraait victorie; de weblog heeft zich bewezen als serieus nieuwsmedium. Niets nieuws voor de Nederlandse dependance van de blogosphere, waar de eerste weblog-Kamervraag onlangs al werd geclaimd door GeenStijl.

UPDATE 21.9.04: De resultaten van het onderzoek van CBS zijn inmiddels bekend. Dan Rather erkent dat hij een journalistieke inschattingsfout heeft gemaakt en maakt daarvoor zijn excuses.

RT11

Het is oorlog tussen pers en politiek. Gerard van Westerloo maakte een rondgang langs kopstukken uit beide diciplines en schetste in het glossy maandblad van NRC Handelsblad een bedroevend beeld van de verhouding tussen overheid en journalistiek. Hoofdredacteuren buitelen over elkaar in hun beklag over het groeiend leger voorlichters en spindoctors en schromen niet woorden in de mond te nemen als ‘DDR-mentaliteit’ en ‘Big Brother’. Ook aan de andere kant is het vertrouwen tot een dieptepunt gezonken. Het breken van reputaties, het kapot maken van levens, het veroorzaken van onrust en oorlog; het zijn maar enkele van de kwaliteiten die minister Donner toedicht aan ‘s lands journaille.

Misschien moet Donner te rade gaan bij Tony Blair. Ter bevordering van de kwaliteit van de pers nodigt de Britse premier iedere dag een select gezelschap van journalisten uit op de thee. Gezellig even bijpraten met de voorlichter, heel transparant. Maar het kan nog transparanter. Op DowningStreetSays, een initiatief van MySociety.org, kunnen bezoekers reageren op transcripten van deze voorlichtingsbijeenkomsten. Vanzelsprekend gebeurt dat op geheel Britse wijze.

Over humor gesproken, onze eigen eerste minister droomt van weer heel andere podia om zijn ideeën voor het voetlicht te brengen. Balkenende ziet wel wat in een amusementsprogramma over normen en waarden op televisie. Jammer dat de minister-president niet van satire houdt. Dan had hij geweten dat de Zestien Miljoen Normen en Waarden Show al maanden wordt uitgezonden door RT11. Vrijdagavond, vlak voor De Rode Loper, waarin Rob Oudkerk de kijkers rondleidt langs oude ambachten. Ook niet te missen: It’s IT, met onder leiding van Roel Pieper een discussie over Goed en Fout in de browseroorlog.

Spam

Zet zes apen achter zes typemachines, schenk ze het eeuwige leven en uiteindelijk zal een van hen Psalm 23 (‘De Heer is mijn herder’) op papier zetten. Het gedachtenexperiment waarmee de Britse bioloog Thomas Huxley in 1860 Darwins evolutieleer probeerde te verklaren, komt tot leven op internet, waar Weense kunstenaars de tikkende apen simuleren met een computerprogramma. Vooralsnog produceren de cyberchimpansees alleen maar onzin.

Ook webloggend Nederland beschikt over een tikkende-apen-machine. Het computerprogramma luistert naar de naam Braatolizer en vindt zijn oorsprong op Retecool. Het is bedoeld om websites uit de lucht te halen door automatisch en in hoog tempo bestelformulieren, gastenboeken of fora op de site van het slachtoffer vol te plempen met onzin. De webloggers zetten het middel vooral in tegen sites van spammers. Met succes.

Ondanks dit digitale massavernietigingswapen lijkt de strijd tegen spam niet gewonnen te kunnen worden. De afzenders van ongevraagde e-mail zijn gewoon te inovatief. Wie anders bedenkt er nu 62.424 alternatieve spelwijzen voor ‘Viagra’ om spamfilters om de tuin te leiden? Beter is het om spam nuttig aan te wenden, bijvoorbeeld door supergeheime mails te vermommen als irritante reclameboodschappen. Trouwens, dat irritant valt ook best mee.

Desinformatie

The Swift Boat Veterans for Truth noemen ze zichzelf, de kwelgeesten van John Kerry. Hoezo gedecoreerde oorlogsheld? Volgens de website van de veteranen is de Democratische kandidaat voor het Amerikaanse presidentschap een ordinaire leugenaar, die tijdens zijn Tour of duty enkel uit was op eigenbelang.

Wie weet hebben ze gelijk – op sommige punten rammelt Kerry’s Vietnam-verhaal behoorlijk. Maar de affaire draait inmiddels om een andere vraag. Dat de Swift Vets dicht aanschurken tegen de Republikeinse partij is zonneklaar. Maar gaf president Bush persoonlijk opdracht tot de karaktermoord?

Disinfopedia.org volgt de zaak op de voet. De site brengt organisaties in kaart die op slinkse wijze de publieke opinie proberen te beïnvloeden. Critici trekken de onpartijdigheid van Disinfopedia in twijfel. Ze wijzen op de linkse politieke signatuur van de initiatiefnemers. Voorstanders brengen daar tegenin dat de site zo objectief is als de bezoeker zelf wil; Disinfopedia is namelijk een wiki, een website waar iedereen zelf informatie kan wijzigen en toevoegen. Dat lokt natuurlijk misbruik uit, maar over het algemeen beschikken wiki’s over een verbazingwekkend groot zelfzuiverend vermogen.

Aanhangers van Kerry zullen naast Disinfopedia ook de Wikiquote op hun lijstje Favorieten hebben staan. De lijst citaten van president Bush biedt voldoende munitie om ieder digitaal dispuut glansrijk te winnen.