Natuurlijk, we hopen allemaal op een nieuw verdienmodel voor de journalistiek, net zoals we allemaal hopen op een oplossing voor het klimaatprobleem. Maar als dat model er niet komt, dan moeten we misschien onze huidige ideeën over journalistiek herzien.
Stem Provo, ken je lachen! Het is 1 juni 1966 en de anti-autoritaire beweging doet mee aan de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam. Meer dan dertienduizend stemmen op ‘het radikale alternatief’ bezorgen Provo’s een zetel in de raad van hun ‘magies centrum’. Het is het begin van het einde van de tegenbeweging. Nog geen jaar later is het afgelopen. Op 13 mei 1967 heffen de Provo’s zichzelf op in het Vondelpark, omgeven door een schare meelopers.
De economische crisis is een zegen voor de journalistiek. De ineenstorting van de financiële wereld dwingt journalisten tot kritische verslaggeving, heldere uitleg en publieksgerichte verhalen, zo concludeerde een panel begin deze maand op het jaarcongres van de Online News Association in San Francisco. Althans, volgens de samenvattende tweet van iemand die erbij was.
Het klinkt zo mooi en ook zo logisch: het web is een verrijking voor de journalistiek. Achter de huidige economische problemen gloort nog steeds een toekomst vol multimediale en interactieve verslaggeving. Maar komt het aanbrengen van linkjes, het toevoegen van bewegende beelden en het uitnodigen tot interactie de journalistiek boodschap ook echt ten goede?
Het gaat niet goed met de wetenschapsjournalistiek. In Amerika bezuinigen kranten en omroepen massaal op hun science reporters. CNN schrapte een paar maanden geleden de complete wetenschapsredactie. In Nederland gaat het al niet veel beter. Ondertussen zijn er heel wat wetenschappers die bloggen. Kunnen zij de wegbezuinigde journalisten vervangen?
Het is een ritueel. Je komt thuis van vakantie, zet de ramen open, neemt weer bezit van je eigen huis. En dan komt het moment waarop je gaat zitten om de stapel kranten door te bladeren. Wat is er gebeurd tijdens mijn afwezigheid? Wat heb ik gemist?
De waarde van journalistieke arbeid wordt schromelijk overschat. Je zou het niet zeggen als je de freelance-tarieven, ziet die de vaderlandse pers hanteert, maar journalisten krijgen veel te veel betaald voor wat ze doen. Dat schrijft althans Robert G. Picard in de Christian Science Monitor, de krant die in maart afscheid nam van z’n dagelijkse papieren editie maar voortleeft op een goed gevulde website.
Leer journalisten ondernemen schreef ik eind vorig jaar op De Nieuwe Reporter. Naar aanleiding van dat stuk sprak ik vanavond bij het programma Mediazaken van BNR met John Driedonks (School voor Journalistiek Utrecht) en Ton Lankreijer (freelance programmamaker) over nut en noodzaak van de journalist als entrepreneur.
Vraag studenten naar de toekomst van het nieuws en je krijgt soms verrassende antwoorden. Gevleugeld zijn de woorden van een anonieme Amerikaanse, vorig jaar in de The New York Times. De Nederlandse variant is al twee jaar ouder: “Als er echt iets belangrijks gebeurt… dan hoor je het vanzelf.”
Wetenschappers zijn erg goed in het intrappen van open deuren. Afgelopen week werd bevestigd wat we allemaal al lang weten: het web wordt steeds belangrijker als nieuwsbron. Uit onderzoek blijkt dat bijna de helft van de Amerikanen de presidentsverkiezingen van afgelopen jaar volgde via het web.
